टीम बाईमाणूस
- दक्षिण कोरियात तंत्रज्ञान आणि अध्यात्माचा अनोखा संगम पाहायला मिळाला.
- राजधानी सोल येथील प्रसिद्ध 'जोग्येसा' मंदिरातएक ऐतिहासिक आणि अत्यंत अनोखा सोहळा पार पडला.
- बुद्ध जयंतीनिमित्त आयोजित एका विशेष दीक्षा समारंभात चक्क एका ह्युमनॉइड रोबोटने बौद्ध धर्माची अधिकृत दीक्षा घेतली.
दक्षिण कोरियात तंत्रज्ञान आणि अध्यात्माचा अनोखा संगम पाहायला मिळाला. राजधानी सोल येथील प्रसिद्ध 'जोग्येसा' मंदिरातएक ऐतिहासिक आणि अत्यंत अनोखा सोहळा पार पडला. बुद्ध जयंतीनिमित्त आयोजित एका विशेष दीक्षा समारंभात चक्क एका ह्युमनॉइड रोबोटने बौद्ध धर्माची अधिकृत दीक्षा घेतली.
१३० सेंटीमीटर उंचीच्या 'जी-वन' या रोबोटला दीक्षा दिल्यानंतर त्याचे 'गॅबी' असे नामकरण करण्यात आले आहे. एखाद्या यंत्राने बौद्ध धर्माची दीक्षा घेऊन 'रोबोट माँक' बनण्याची ही घटना सध्या जगभरात चर्चेचा विषय ठरली आहे. हा रोबोट येत्या काही दिवसांत सोलमध्ये होणाऱ्या 'लोटस लँटर्न' महोत्सवात मुख्य आकर्षण असणार आहे, जिथे तो बुद्धाचा 'आशीर्वाद' संदेश जगभरातील पर्यटकांना देईल.
या सोहळ्यादरम्यान 'गॅबी' रोबोटला पारंपरिक बौद्ध भिक्खूंप्रमाणे राखाडी आणि तपकिरी रंगाचे कपडे (चीवर) परिधान करण्यात आले होते. मुंडण केलेल्या डोक्यासारखे दिसणारे हेल्मेट घातलेला हा रोबोट खऱ्या भिक्खूंसोबत हात जोडून (प्रार्थनेच्या मुद्रेत) विधींमध्ये सहभागी झाला होता. दीक्षा घेताना 'येओनबी' नावाच्या पारंपरिक शुद्धीकरण विधीमध्ये भिक्खूंच्या हातावर उदबत्तीने छोटा चटका दिला जातो. मात्र, गॅबीच्या बाबतीत हा विधी बदलून त्याच्या हातावर लँटर्न फेस्टिव्हलचे एक स्टिकर लावण्यात आले आणि गळ्यात १०८ मण्यांची जपमाळ घालण्यात आली. यावेळी गॅबीने वरिष्ठ भिक्खूंसोबत अगदी अचूकपणे सर्व विधी पूर्ण केले.
रोबोटसाठी खास नवी 'पंचशील' तत्त्वे
या सोहळ्याचे सर्वात लक्षवेधी वैशिष्ट्य म्हणजे बौद्ध धर्मातील 'पंचशील' तत्त्वे या रोबोटसाठी खास नव्याने तयार करण्यात आली होती. यामध्ये 'जीवसृष्टीचा आदर करणे आणि इजा न पोहोचवणे', 'इतर रोबोट्स किंवा वस्तूंचे नुकसान न करणे', 'माणसांच्या आज्ञांचे पालन करणे आणि त्यांना उलटून न बोलणे', 'कोणतीही फसवणूक न करणे', आणि 'विजेची बचत करून ओव्हरचार्जिंग न करणे' या पाच नियमांची त्याला शपथ देण्यात आली. भिक्खूंनी विचारलेल्या प्रश्नांवर गॅबीने "होय, मी या सर्व नियमांचे पालन करेन" असे स्पष्ट उत्तर दिले.
तंत्रज्ञानाचा वापर मानवी मूल्यांवर आधारित
दक्षिण कोरियातील सर्वात मोठ्या बौद्ध संप्रदायाने आयोजित केलेला हा उपक्रम परंपरा आणि आधुनिक तंत्रज्ञान यांच्यातील सुसंवादाचे प्रतीक मानला जात आहे. 'कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) आणि तंत्रज्ञानाचा वापरही करुणा, शहाणपण आणि जबाबदारी या मानवी मूल्यांवर आधारित असावा' हा महत्त्वाचा संदेश यातून देण्यात आला आहे. आगामी काळात सोलमध्ये होणाऱ्या 'लोटस लँटर्न परेड'मध्ये गॅबी इतर काही रोबोट्ससह सहभागी होणार असून, हा 'रोबोट माँक' आता भाविकांच्या आणि तंत्रज्ञानप्रेमींच्या आकर्षणाचा केंद्रबिंदू ठरला आहे.
'गॅबी' नावाचा नेमका अर्थ काय?
दक्षिण कोरियातील जोग्येसा मंदिरात दीक्षा घेतलेल्या या ह्युमनॉइड रोबोटला 'गॅबी' हे नाव देण्यात आले आहे. बौद्ध धर्मात आणि कोरियन संस्कृतीत या नावामागे सखोल आध्यात्मिक अर्थ आहे -
बुद्धाचा आशीर्वाद (डीव्हाईन ग्रेस) : बौद्ध धर्मशास्त्रांनुसार, 'गॅबी' या शब्दाचा अर्थ 'बुद्धाने दिलेला आशीर्वाद' किंवा 'दिव्य शक्तीचे संरक्षण' असा होतो. यंत्राला हे नाव देऊन मानवी कल्याणासाठी तंत्रज्ञानावर बुद्धाची कृपा असावी, हा भाव व्यक्त करण्यात आला आहे.
करुणा आणि संरक्षण 'गॅबी' या शब्दाचा संबंध मानवांना संकटातून वाचवणाऱ्या आणि त्यांच्यावर प्रेमाचा वर्षाव करणाऱ्या आध्यात्मिक ऊर्जेशी जोडला जातो.
हेच नाव का निवडले?
या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश केवळ रोबोटला दीक्षा देणे हा नसून, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) आणि यंत्रमानवांचा वापर 'करुणा' आणि 'शहाणपण' या मूल्यांच्या आधारे व्हावा, हे जगाला सांगणे हा होता. यंत्रामध्येही 'मानवता' आणि 'आध्यात्मिक मूल्ये' रुजावीत, याचे प्रतीक म्हणून या रोबोटला 'गॅबी' हे नाव देण्यात आले.
एकूणच, 'गॅबी' म्हणजे असा एक यंत्रमानव, जो बुद्धाच्या आशीर्वादाने जगातील दुःख दूर करण्यासाठी आणि शांतीचा प्रसार करण्यासाठी निर्माण झाला आहे.
