जुन्या काळापासून आजच्या काळापर्यंत ओठांची मादकता आहे तशीच आहे.
होय. एक पॅशन म्हणू हवे तर. पण आहे. आणि ती राहणारच. कारण ती एक उर्मी आहे.
नैसर्गिक उर्मी. जी बांधून ठेवते स्त्री आणि पुरुषांना. जी जगभर पसरलेली आहे.
आपण बोलतो आहोत ते म्हणजे….
चुंबन!
छू लेने दो नाजूक होठोको, कुछ और नही जाम है ये…..”
रफीने गायलेलं ते जुनं गाणं आठवतंय ?
जुना जमाना होता तो.
नव्या जमान्यात.. ओठांना स्पर्श करणे कसे संपेल?
इंग्रजी शब्द घेऊन नवी गाणी अवतरली..
“जरा जरा टच मी, टच मी, टच मी, जरा जरा किस मी, किस मी…..”
चुंबन म्हणजे तिच्या आणि त्याच्या ओठांचा फक्त स्पर्श नव्हे. चुंबन म्हणजे बरेच काही असते… चुंबनातून आदानप्रदान होते गरम श्वासांचे….. मादक गंधाचे…. विलक्षण माधुर्याचे…. आपल्या अती खाजगी विचारांचे आणि साठवून ठेवलेल्या धगधगणाऱ्या भावनांचे. आणि ते आपण घेतो वेगवेगळ्या प्रकारे… कधी चोरून, लपून. कधी बेधुंद होऊन. कधी हळुवारपणे तर कधी लाजून! कधी कधी अधाशासारखे तर कधी स्फोट झाल्यासारखे.
स्वच्छ प्रकाशातही आपण रममाण होतो आणि रात्रीत हरवून जातो. आपण एखाद्या समारंभात चुंबन घेतो तर मायेनेही मुका घेतो! ओठांजवळ हाताचा तळवा धरून चुंबन दुसऱ्याकडे पाठवतो आणि पाचही बोटे एकत्र करून मुठीतून हवेतच कुणाचे तरी चुंबन घेतो.
चुंबन म्हणजे ओठांचा फक्त स्पर्श नव्हे, तर…?
चुंबन घेतल्याने काय साध्य होते? असा प्रश्न विचारणाऱ्याला ‘येडा की खुळा’ असे म्हणायला हवे. अतीव आनंद होतो हे काय सांगायला हवे? पण मला इथे याच्यापेक्षा थोडे जास्त सांगायचे आहे. जास्त यासाठी की चुंबन ही अनेक दृष्टीने कामक्रियेतली महत्त्वाची घटना असते. पण ती त्यापलीकडे जाणारी क्रिया आहे. चुंबनाचे महत्त्व बहुआयामी आहे.
चुंबनात सहभागी असतात ओठ. आणि ओठांचे कार्य फक्त अन्न पकडणे होते, ते अगदी मानवाच्या निर्मितीच्या सुरवातीच्या काळात. मग आले बोलणे. आपण ओठांनी सुद्धा बोलू लागलो. पोटाची भूक भागवता भागवता ओठांनी दुसरी भूक भागवायलाही मग सुरवात केली… याच ओठांनी दुसरे ओठ ओठात घेतल्यावर शरीरभर लाटा सुरू केल्या. चेतनेच्या, रोमांचांच्या, कामोत्तेजनेच्या आणि हरवून जाण्याच्या!या सगळ्या गोष्टी काही शरीरातूनच येतात असे नव्हे. कारण चुंबन हे एकट्याने पूर्ण होत नसते. दोन शरीरांची ती बात असते. म्हणजे ती शरीराबाहेरून सुरू होते आणि मग त्यातून सुरू होते एक शृंखला.
चुंबन घेतल्यावर पहिली जाणीव होते आपण प्रेमात कुठे उभे आहोत याची. चुंबन ही प्रेमाच्या दरवाज्यात अनाहूतपणे भेटणारी संवेदना असते. एक पायरी असते. चुंबन आणखी एक जाणीव करून देते. आपले प्रेम किती घट्ट आहे याची प्रचीती. जरा विचार करा. पहिलेच चुंबन आहे. अन् जोडीदाराने थंडपणा दाखविला आहे. तुम्ही अशा वेळी गोंधळता. प्रश्न उभा रहातो- ‘आपले काही चुकले का? हे प्रेमच आहे ना?’ म्हणजे प्रेमावर शिक्का मारण्याचे कार्य चुंबन करते!
‘किसिंग’ वर अभ्यास करणारा अवलिया काय म्हणतो?
जॉर्डन गॅलप नावाचा ‘किसिंग’ वर अभ्यास करणारा अवलिया आहे. जोडीदाराची निवड वेगाने करण्याचे काम चुंबन करते असे तो म्हणतो. बीबीसीवर त्याची या विषयावर मुलाखत झाली. त्यात तो म्हणतो, ‘चुंबनातून खूप काही गोष्टी स्पष्ट होतात. चव, स्पर्श आणि शरीर विशिष्ट अवस्थेत आणून चुंबन घेणे या सर्व गोष्टी काही सांगू इच्छितात. वंशसातत्य राहण्यासाठीची जी नैसर्गिक व्यवस्था आहे त्यात चुंबन महत्त्वाचे आहे. जोडीदार आपल्या मुलांना कशा पद्धतीने सांभाळेल हेही चुंबनाने ध्यानात येते. मुले सांभाळणे म्हणजे आपला वंश टिकविणे!’
जॉर्डन काहीही म्हणो, पण एक प्रश्न मात्र आपले ओठ चावतो. पहिले चुंबन केव्हा अवतरले? म्हणजे…जा भूतकाळात. शोधा ते आपले पूर्वज. हाही प्रयत्न केला आहे एकाने, डेस्मंड मॉरिसने. तो म्हणतो, ‘आपले पूर्वज जेव्हा अन्न गोळा करीत तेव्हा ते अन्न तोंडाने चावून मऊ करत. मग नंतर ते आपल्या बाळांना तोंडाने भरवत. इथे प्रथम तोंडाला तोंड लागले! चिम्पांझी असेच भरवतात आपल्या बाळांना. असे ओठांनी स्पर्श करणे बाळांना प्रेमाचे वाटते. तिथून ओठांच्या स्पर्शांचा प्रवास सुरू झाला आणि तो मग प्रेमाच्या मार्गे कामक्रियेत अवतरला.’
बरेच प्राणी कामक्रियेपूर्वी विशिष्ट गंध सोडतात. ते जोडीदारास आकर्षित करतात. चुंबनातून असा गंध जात असावा असा अंदाज आहे. लैंगिक व्यवहारासाठी अनेक किटक असा गंध सोडून कामक्रिया साधतात. मानवात असा ‘गंध’ आहे की, नाही या विषयी अजूनही संशोधन चालू आहे. उंदीर-डुक्करांप्रमाणे माणूस ‘गंध’ ओळखतो असे अजून तरी सिद्ध व्हायचे आहे. काही प्रयोग पण सुरू आहेत यासाठी. एक प्रयोग गंमतीशीर आहे. सारा बडले या बयेनं शरीराची रसायनं हुंगून माणसे काय प्रतिक्रिया देतात ते तपासले. म्हणजे पुरुषांची टी-शर्टस् स्त्रीने हुंगल्यावर काय घडते ते पाहिले. तिच्या मते, ‘आपला परफेक्ट मॅच’ असणारा पुरुष तो हाच हे स्त्रियांना समजते. पुरुषांच्या घामात असलेले एक रसायन ही कामगिरी बजावते. त्यामुळे स्त्रियांत कामजाणीव निर्माण होते. स्त्रीच्या जननेंद्रियातही एक विशिष्ट रसायन असते. त्याने पुरुषांची कामोत्तेजना वाढते. पुरुषांच्या घामात अँड्रोस्टेरॉल नावाचे संप्रेरक असते.
अँड्रोस्टेरॉलमुळे स्त्रियांमध्ये कामोद्दीपन होते असा कयास आहे. त्याचबरोबर स्त्रीच्या जननेंद्रियात कोप्युलीन्स नावाचे संप्रेरक असते. त्यामुळे पुरुषांतील टेस्टोस्टेरॉन नावाच्या संप्रेरकाची पातळी वाढते आणि पुरुषांची कामोत्तेजना तीव्र होते. खरे तर तीचे प्रयोग विज्ञानाच्या निकषांवर टिकले नाहीत. पण समागमासाठी खेचून घेणारी फेरोमोन्स नावाची रसायने अन्य प्राण्यांत असतात. अशी रसायने एकमेकांना भेट देण्याचा उत्तम मार्ग म्हणजे चुंबन. म्हणजे म्हणता येईल की, अनुरूप जोडीदार निवडणे, प्रेमात बुडणे किंवा एकमेकांकडे आकर्षित होणे यापैकी काहीतरी चुंबनामुळे घडते.
हे घडविणारे ओठ मात्र आपण तपासायलाच हवेत. कारण होठोंमे ऐसी क्या बात है जो जुबां पर लाती है?
है. है.
चुंबन घेताना नेमकं काय होतं?
शरीरातल्या सर्व भागांपेक्षा ओठांमध्ये नसांचे जास्त घनदाट जाळे आहे. त्यामुळे आपल्या चेतना जाग्या होतात. डोकं तापवायला ओठांबरोबर साथीला येतात जीभ आणि तोंड.
मेंदूतून एकूण 13 नसा शरीराकडे जातात. जेव्हा चुंबन घेतले जाते तेव्हा 13 नसांपैकी सुमारे पाच नसा चुंबनक्रियेत भाग घेतात. जीभ, ओठ, गाल, नाक हे अवयव सहभागी होतात. या अवयवांकडून चुंबन संदेश मेंदूतील सोमॅटोसेन्सरी कॉर्टेक्स या भागात जातात. ओठात नसांचे घनदाट जाळे असल्याने सर्वात जास्त संवेदना मेंदूकडे ओठांकडून जातात. अर्थात ओठ सातत्याने बोलण्यात सहभागी असल्याने मेंदूतील सर्वात जास्त जागा ओठांना दिली जाते. शरीरातील भागांकडून संदेशाची देवाण घेवाण करण्यासाठी मेंदूत जे विविध भाग आहेत त्यात ओठांना सर्वांत जास्त जागा उपलब्ध होते. जर या भागांप्रमाणे माणसाचे चित्र काढले तर ते चांगलेच जाडजूड दिसते! ज्याला “होमनक्युलस” म्हणतात.
आपण चुंबनानंतर भावनेनं ओथंबून जातो ते त्यामुळेच! चुंबनातून आपण काय काय घेतलेलं असतं हो?
गरमपणा…. मस्त चव….. एक गंध… आणि सुखद हालचाली. पण त्यापल्याड जाऊन चुंबन एक कामगिरी बजावतं. दिवसेंदिवस एक समस्या मोठी होत चाललीय. ताणाची. स्ट्रेसची. ताणमुक्त होण्यासाठी चुंबन को गलेभी और सब तरफ लगाओ!
अनेक अभ्यासातून हे दिसून आलेलं आहे. समाजाला जोडून घेण्याची वृत्ती मानवात आहे. त्याची सुरवातही चुंबनापासून होते. आणि अर्थातच-कामोत्तेजनेची सुरवातही चुंबन करते.
कॉलेजमधल्या मुलां-मुलींवर काही अभ्यास या संदर्भात झाले आहेत. मुले-मुली फक्त एकमेकांचा हात हातात घेऊन बसले आहेत आणि दुसऱ्या प्रकारात चुंबन घेताहेत त्यावेळी त्यांच्या शरीरातील बदल वेंडी हिल हिने टिपले. हिलला काही तरी वेगळेच आढळले. पुरुषांतले जे रसायन यावेळी वाढले तेच रसायन स्त्रियांत घटले! असे उलटे का घडले असावे याचाही शोध हिलने घेतला. तिला आढळले की, स्त्रियांना चुंबनाहून अधिक, आणखी जादा हवे होते. भावनेनं एकमेकांत गुंतून राहण्यासाठी व शरीरस्पर्शातून जी कामोत्तेजना निर्माण झाली ती दीर्घकाळ रहाण्यासाठी स्त्रिया चुंबनापलीकडे जाऊ इच्छित होत्या.
हेलेन फिशर या संशोधिकेने एक भन्नाट प्रयोग केला. प्रेमात पडलेल्यांना त्यांच्या जोडीदाराचे चित्र दाखविले आणि त्याच वेळी त्यांच्या मेंदूतील हालचाली टिपल्या. मानवाने अफू- गांजा-चरस घेतल्यावर मेंदूतील जो भाग उद्दिपित होतो तोच भाग उद्दिपित करण्याचे काम नुसत्या बघण्याने केले! प्रेम हा धुंद होण्यासाठीचा औषधी उतारा म्हणायचा हवा तर.
पण सावधान. या चुंबन प्रकारात सारासार विचार करणे गायब झालेले असते. म्हणजे सुरवात झालेली असते. प्रेम आंधळे नंतर होते. सुरवात चुंबन करते. आपण “आपल्याविषयी” नेहमीच जागरुक असतो. चुंबनं सुरू झाली की, ही जागरुकता कमी होत होत संपते. आपण आपल्या ताब्यात रहात नाही. ‘होश खो जाने के लिये’ चुंबन छानच आहे. पण त्याबरोबरच आपण दूरदर्शित्व गमावतो हे काही छान नाही. आणखी एक. चुंबन थांबले की, नाते थांबले असे समजले जाते. म्हणजे नात्या-नात्यांत जे धागे जुळतात त्याची खूण म्हणून चुंबन समजले जाते.
स्त्री-पुरुष नाते हे मुलं जन्माला घालते. म्हणजे प्रेमाचा प्रवास तिथंवर येतो तेव्हा एकमेकांना आकर्षित करून बांधून ठेवण्याचं काम झालेलं असतं. पण मग चुंबनाकडे स्त्री आणि पुरुष एकाच दृष्टिकोनातून बघत नाहीत हेही दिसून येतं. पुरुषांच्या दृष्टीने चुंबन म्हणजे कामक्रियेकडे वाटचाल होय. स्त्रीच्या दृष्टीने चुंबन म्हणजे नात्याची वीण घट्ट करणारी पहिली पायरी. म्हणजे ती भावनिक जवळीकीच्या दृष्टिकोनातून त्याकडे जास्त पाहते. त्याचबरोबर आपण नात्यांत प्रामाणिक आहोत हेही त्यातून ती दर्शवू इच्छिते. म्हणजे चुंबन एक प्रकारे नात्याचा तापमापकच म्हणा ना. नव्हे नव्हे प्रेममापकच म्हणा.
स्त्रियांना जो पुरुष निवडायचा असतो तो ‘चांगला बाप’ आणि ‘काळजी घेणारा गृहस्थ’ असावा असे वाटते. चुंबनातून त्यांना याचे काही ‘क्लू’ मिळतात.
पृथ्वीवरील 10% मानव चुंबन घेत नाहीत, कारण?
चुंबन मानवप्राण्यांत सर्वत्र आढळत नाही. पृथ्वीवरील 10% मानव चुंबन घेत नाहीत. फिनिश टोळ्यांत स्त्री-पुरुष एकत्र आंघोळ करतात पण चुंबन घेणं चुकीचं समजतात. चीनमध्ये काही ठिकाणी चुंबन हा भयानक प्रकार समजला जातो. मंगोलियात बाप आपल्या मुलांचे कधीही चुंबन घेत नाही. त्याऐवजी ते फक्त डोक्याचा वास घेतात. जवळपास 650 लक्ष लोक ओठांनी चुंबन घेणे टाळतात. दर हजारी माणसांमागे पाच जण चुंबनासाठी लवकर तयार होत नाहीत तर दोनशेजण वीसपेक्षा जास्त जोडीदारांचे चुंबनं घेतात! स्त्रियांपेक्षा पुरुषांना ओठ तोंडात घेणे आणि जीभेचा स्पर्श अनुभवणे या गोष्टींची सुरवात लवकर व्हावी असे वाटते. पुरुषांच्या लाळेत कामोत्तेजक संप्रेरक असावे अशी एक शक्यता आहे. त्यामुळे असेल वा अन्य कारणाने असेल, जोडीदाराने लवकर कामोद्दीपित व्हावे असे त्यास वाटत असते.
प्राण्यांतील चुंबन हे ओठांचे नसते. ते वेगळे असते. विशिष्ट जातींच्या उंदरांत, कासव, डॉल्फीन मासे यांच्यात नाकाला नाक घासून चुंबन घेतले जाते. कुत्र्यांत एकमेकांचा चेहरा चाटला जातो. अनेक पक्ष्यांत चोच एकमेकांना लावून ठेवली जाते.
चुंबन घेताना बहुसंख्यजण उजवीकडे कलूनच का चुंबन घेतात? याविषयी संशोधन चालू आहे. त्याचे काही सिद्धांत मांडले गेले आहेत. आईच्या पोटात उजवीकडे कललेले राहून वाढ होणे हे एक कारण असावे. मेंदूतील उजव्या भागात बोलण्याची आणि अवकाश क्षेत्र ओळखण्याची जागा आहे म्हणून असावे. किंवा आई बाळांना जेव्हा मांडीवर घेते किंवा खांद्यावर घेते तेव्हा ती उजवीकडे चेहरा ठेवून बाळाला डावीकडे ठेवते. कदाचित हेही कारण असेल. म्हणजे आपल्याला सुरक्षितपणा आणि मायेची ऊब लहानपणापासून उजव्या बाजूने मिळाली असेल म्हणूनही असेल.
पण…. हे सारे झाले सिद्धांत. ते काही सिद्ध झालेले नाहीत. चेहऱ्याचे सुमारे 34 स्नायू एका चुंबनात भाग घेतात तेव्हा या चुंबनाची ताकद तुमच्या लक्षात आली असेलच. चुंबनापासून दूर रहाण्यासाठी एक कारण आहे. सांगतो. दीर्घकाळ घेतलेल्या एका चुंबनातून 5 दशलक्ष जंतूंचे आदानप्रदान होते. आता हे धक्कादायक की धोकादायक हे ठरवत बसाल तर चुंबनापासून दूर रहाल. पण..
असे कोणी काही चुंबनापासून दूर राहते का?
छे..छे.
प्रेमात चुंबन नाही म्हणजे जल बिन मछली हो राव!
