Column News & Updates

कॉलम

हवामान बदलावर मात करण्यासाठी भारतीय रेल्वेचे 'हायड्रोजन' अस्त्र

As India moves towards its Net Zero 2070 target, hydrogen-powered trains are emerging as a key innovation for sustainable rail transport. Powered by hydrogen fuel cells, these trains produce only water vapour, significantly reducing carbon emissions and noise pollution. While challenges such as infrastructure, cost, and green hydrogen production remain, the technology promises cleaner mobility, energy security, and a new era for Indian Railways and India's green economy.

11 Jul 2026

•

3 min read

B

Bhaga Warkhade

कॉलम

जिच्या खांद्यावर बंदूक होती, तीच आज रोपं लावते… चंबळच्या रेणू यादवचा थरारक प्रवास!

रेणू यादवला जगाने 'दस्युसुंदरी' किंवा 'डाकूराणी' म्हणून ओळखले. पण तिची कहाणी गुन्हेगारीची नसून अपहरण, लैंगिक अत्याचार, राज्ययंत्रणेचे अपयश आणि समाजाच्या नाकारण्याची आहे. चंबळच्या बिहडमध्ये बंदूक हाती घ्यायला भाग पडलेल्या या तरुणीचा प्रवास आणि 'शापित' मानल्या गेलेल्या चंबळ नदीचा इतिहास एकमेकांत विलक्षण गुंतलेला आहे. एका स्त्रीची आणि एका नदीची ही समांतर शोकांतिका उलगडणारा हा लेख.

4 Jul 2026

•

4 min read

S

Sameer Gaikwad

कॉलम

गडबडच झाली म्हणायची की… एका कामोत्सुक बैलाच्या चित्रांचं हे असं काय झाल…?

इटलीतील मिलान शहरातील एका बैलाच्या मोझाईक चित्राभोवती निर्माण झालेली श्रद्धा, त्यातून झालेली कलाकृतीची झीज आणि त्यानिमित्ताने पर्यटन, मिथकं व सांस्कृतिक वारसा जपण्याच्या प्रश्नांचा वेध घेणारा हा लेख आहे. मिलानपासून व्हेरोना आणि अजिंठ्यापर्यंतच्या उदाहरणांतून लेखकाने पर्यटनाच्या उथळ उन्मादावर आणि सांस्कृतिक ठेव्यांच्या संरक्षणाच्या गरजेवर भाष्य केले आहे.

27 Jun 2026

•

5 min read

N

Nilu Damle

कॉलम

तंत्रज्ञान 'स्मार्ट' पण नळ 'कोरडे': डेटा सेंटर्स भारताचे पाणी संपवणार का?

भारतात कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि डेटा सेंटर उद्योग झपाट्याने विस्तारत असताना त्यासाठी लागणाऱ्या प्रचंड पाण्याच्या वापराबाबत गंभीर प्रश्न निर्माण होत आहेत. हायपरस्केल डेटा सेंटर्समुळे भूजल पातळी, जलसुरक्षा, ग्रामीण समुदाय आणि पर्यावरणावर काय परिणाम होऊ शकतात, याचा सखोल आढावा घेणारा हा लेख. तंत्रज्ञान विकास आणि पाण्याच्या न्याय्य वापरामधील समतोल साधण्याची गरजही यात अधोरेखित करण्यात आली आहे.

25 Jun 2026

•

8 min read

V

Vikas Meshram

कॉलम

गुन्हेगार 'स्मार्ट', मग आपली तपास यंत्रणा 'अपडेट' कधी होणार..?

गुन्हेगारीचे स्वरूप झपाट्याने बदलत असताना भारतीय तपास यंत्रणा अजूनही अनेक ठिकाणी पारंपरिक पद्धतींवर अवलंबून असल्याचे दिसते. कृत्रिम बुद्धिमत्ता, डीएनए विश्लेषण, डिजिटल फॉरेन्सिक आणि डेटा अॅनालिटिक्ससारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर न झाल्यास न्यायप्रक्रियेची विश्वासार्हता धोक्यात येऊ शकते. विज्ञानाधिष्ठित तपास ही काळाची गरज का बनली आहे, याचा ऊहापोह करणारा हा लेख.

25 Jun 2026

•

6 min read

B

Bhaga Warkhade

कॉलम

सेमीकंडक्टर शर्यतीत महाराष्ट्र पिछाडीवर: प्रकल्प राज्याबाहेर जाण्यामागे राजकीय अस्थिरता की प्रशासकीय आळस....

महाराष्ट्रातून सेमीकंडक्टर प्रकल्प इतर राज्यांत जाणे हा राज्यासाठी मोठा धोक्याचा इशारा असून, वाढत्या स्पर्धेत केवळ ऐतिहासिक लौकिकावर राज्याचे भविष्य सुरक्षित करता येणार नाही. औद्योगिक क्षेत्रातील देशाचे नेतृत्व टिकवून ठेवायचे असल्यास, निव्वळ राजकीय वक्तव्यांच्या पलीकडे जाऊन अधिक आक्रमक आणि उद्योगस्नेही धोरणांची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी करणे काळाची गरज आहे. हातातून 'निसटलेली चिप' परत मिळवता आली नाही तरी, पुढच्या पिढीचे अत्याधुनिक तंत्रज्ञान राज्याबाहेर जाणार नाही याची काळजी घेतल्यासच 'पुरोगामी आणि प्रगत महाराष्ट्र' हे बिरूद खऱ्या अर्थाने सार्थ ठरेल.

13 Jun 2026

•

7 min read

B

Bhaga Warkhade

कॉलम

कधीकाळी खेळाडूंच्या कौशल्याचा उत्सव म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या विश्वचषक स्पर्धेचा आर्थिक भूगोल आता बदलतोय

फुटबॉल हा जगातील सर्वाधिक लोकप्रिय खेळ मानला जातो आणि विश्वचषक ही त्याची सर्वोच्च स्पर्धा. चार वर्षांनी येणारा हा महोत्सव आज केवळ क्रीडा स्पर्धा राहिलेला नाही. एकेकाळी खेळाडूंच्या कौशल्याचा आणि राष्ट्रीय अभिमानाचा उत्सव म्हणून ओळखली जाणारी विश्वचषक स्पर्धा आज अब्जावधी डॉलरची उलाढाल करणारा जागतिक उद्योग बनली आहे. नव्या खेळाडूंचा उदय आणि तंत्रज्ञानाच्या वाढत्या हस्तक्षेपामुळे स्पर्धेचे स्वरूपही झपाट्याने बदलत आहे. या बदलांचा विचार करताना विश्वचषकाच्या यशाबरोबरच त्याच्या आव्हानांचाही परामर्श घेणे आवश्यक ठरते.

10 Jun 2026

•

6 min read

B

Bhaga Warkhade

कॉलम

पंतप्रधानांच्या ‘राष्ट्रीय त्यागा’ची भाषा आणि धोरणांची गप्पी…

पंतप्रधानांच्या ‘राष्ट्रीय त्यागा’च्या आवाहनात एक महत्त्वाचा प्रश्न गायब आहे तो म्हणजे भारत दरवर्षी अब्जावधी डॉलर्स खाद्यतेल आयातीवर का खर्च करतो? १९९० नंतरच्या धोरणांनी भारताची स्वयंपूर्ण तेलबिया अर्थव्यवस्था कशी मोडली आणि त्याची किंमत आज महाराष्ट्रातील शेतकरी कशी मोजतो आहे? सोयाबीनच्या पडत्या भावापासून ते हवामान बदलामुळे वाढलेल्या रोगराईपर्यंत, ग्रामीण भारत एका दुहेरी संकटात अडकला आहे. ‘त्याग’ नागरिकांनी करायचा, पण धोरणात्मक ‘खोडा’कडे पाहायचं नाही, हीच आजच्या अर्थव्यवस्थेची मोठी शोकांतिका आहे.

13 May 2026

•

4 min read

G

Girish Patil

कॉलम

सलग 11 दिवस अन् न थांबता 13 हजार मैल उडणारा गॉडविट पक्षी…

गॉडविट पक्षी, वजन किती? फार तर सहाशे ग्रॅम… ऑक्टोबर महिन्याच्या १३ तारखेला पहाटे पाच वाजून १० मिनिटांनी अलास्कावरून निघतो. १३ हजार किलोमीटर कुठंही न थांबता उडतो उडतो उडतो आणि २४ ऑक्टोबरला पहाटे चार वाजून ५५ मिनिटांनी टास्मानियात पोचतो.

2 May 2026

•

4 min read

N

Nilu Damle

Column

Why Climate Action in India Needs Culture to Succeed

While scientific reports and finance frameworks drive formal climate policy, they often fail to connect with the lived realities of local communities. From stand-up comedy about Mumbai’s air pollution to multilingual rap and local folk traditions, culture is emerging as the "behavioral public infrastructure" needed to translate complex data into emotional engagement and collective action.

1 May 2026

•

6 min read

S

Sanjiv Gopal and Brikesh Singh

कॉलम

एखाद्या देशात चक्क उंदराचा पुतळा का उभारण्यात येतो…?

सुरुंग आणि स्फोटकं शोधून हजारो लोकांचे प्राण वाचवणाऱ्या 'मागवा' नावाच्या उंदराचा आता कंबोडियामध्ये पुतळा बसवण्यात येणार आहे. मागवा उंदीर स्फोटकांचा वास सव्वीस पटीने अधिक वेगाने घेऊ शकत होता. त्याला तसे खास प्रशिक्षण देण्यात आले होते. पाच वर्षांपूवी त्याचे निधन झाले. या कामगिरीसाठी मागावाला कंबोडिया सरकारने सुवर्ण पदकही दिले होते.

25 Apr 2026

•

5 min read

N

Nilu Damle

कॉलम

प्रगतीच्या शिखरावर पोहोचलेलं अमेरिका, पण शस्त्रांच्या सावलीत जगणारं असुरक्षित समाजजीवन

- अमेरिका हे जगातील सर्वात शक्तिशाली आणि समृद्ध राष्ट्रांपैकी एक असून, आर्थिक प्रगती, तंत्रज्ञान आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्य यासाठी ओळखले जाते. - मात्र या तेजस्वी प्रतिमेमागे व्यक्तिगत शस्त्रास्त्रांचा वाढता वापर आणि त्यातून होणाऱ्या हत्या हे एक गंभीर वास्तव दडलेले आहे. - ही समस्या केवळ अमेरिकेपुरती मर्यादित नसून, जागतिक चिंतेचा विषय बनली असून भारतासह इतर देशांसाठीही अभ्यासाचा मुद्दा ठरत आहे.

22 Apr 2026

•

4 min read

B

Bhaga Warkhade