काल परवापर्यंत काही बातम्या अधूनमधून येतच असतात…  हिटरल अजून जिवंत आहे किंवा नेताजी सुभाषचंद्र बोस अजून जिवंत आहेत. अमूक ठिकाणी आश्रमात रहातात, तमूक ठिकाणी ते बाजारात दिसले. एकादा माणूस किंवा एकादी घटना जेव्हां गूढ असते, रहस्य झालेली असते तेव्हां अशा बातम्या उठत रहातात. त्यातूनच कॉन्स्पिरसी सिद्धांत, कारस्थान सिद्धांत जन्मतात.

नेताजींचा मृत्यू झालेला नाही, ते योग्य परिस्थिती निर्माण झाल्यावर प्रकट होतील असं कारस्थान सिद्धांत सांगू लागतो.  हिटलरच्या मृत्यूबाबतही असेच सिद्धांत नाझींनी आणि हिटलर प्रेमींनी मांडले. 1945 साली हिटलरचा एका इमारतीत जळून मृत्यू झाला होता. त्या काळात डीएनए तपासण्याची सोय नसल्यानं हिटलरचे अवशेष शोधून त्याचा मृत्यू नक्की करता आला नव्हता. त्यामुळंच तो जिवंत आहे, तो अमूक देशात गेलाय, तमूक देशात गेलाय अशा बातम्या पसरवल्या जातात.

दुसरं महायुद्ध अखेरच्या टप्प्यात येऊन पोहोचलं होतं. जर्मनीचा पूर्ण पराभव झाल्याचं स्पष्टं झालं होतं. फॅसिस्ट इटलीने दोस्त राष्ट्रांसमोर शरणागती पत्करलीच होती. इटालियन कम्युनिस्टांनी बेनिटो मुसोलिनी आणि त्याची रखेली क्लारा पेटाक्सी यांना गोळ्या घालून त्यांच्या मृतदेहांची जाहीर विटंबना केल्याची बातमी नुकतीच बर्लिनमध्ये आली होती. ती बातमी येण्यापूर्वीच रशियाची रेड आर्मी बर्लिनमध्ये शिरलेली होती. बर्लिनच्या चौकाचौकांतून जर्मन सैनिकांचा प्रतिकार सुरु होता, परंतु पुढे झेपावणार्‍या रशियन आर्मीला थोपवण्यात जर्मन सैनिक अयशस्वी ठरत होते.

30 एप्रिल 1945… काय घडलं होतं या दिवशी?

बर्लिनमधल्याच चॅन्सेलरीतल्या भूमिगत बंकरमध्ये एक वेगळंच नाट्यं आकाराला येत होतं. या नाट्यातला प्रमुख कलाकार होता जर्मनीचा हुकूमशहा आणि भयानक संहाराच कर्ताकरविता अ‍ॅडॉल्फ हिटलर! इटालियन कम्युनिस्टांकडून मुसोलिनीची झालेली हत्या आणि प्रेताची झालेली विटंबना कळल्यावर आपल्या मृत्यूनंतर आपलं प्रेतही कोणाच्याही हाती पडू नये अशीच हिटलरची इच्छा होती. आत्महत्या करण्याचा निर्णय घेतल्यावर हिटलरने तशी व्यवस्था करण्याची गोबेल्सला सूचना दिली होती. दुपारी अडीच-पावणेतीनच्या दरम्यान जोसेफ गोबेल्स आणि त्याची पत्नी मॅग्डा, मार्टीन बोरमन, अ‍ॅडज्युअंट ऑटो गुन्शे, व्हॅलेट हिन्झ लिंन्ग वगैरे सर्वांचा निरोप घेऊन हिटलर आणि त्याची नवपरिणीत पत्नी इव्हा ब्राऊन बंकरमध्ये असलेल्या हिटलरच्या स्टडीत गेले. आदल्या दिवशीच हिटलरने इव्हा ब्राऊनशी रीतसर लग्नं केलं होतं!

हिटलरच्याच सूचनेनुसार पेट्रोल ओतून मृतदेह जाळण्यात आला 

साडेतीनच्या सुमाराला हिटलरच्या स्टडीतून बंदुकीची गोळी झाडल्याचा आवाज आला! सुमारे पंधरा मिनीटांनी लिन्ग आणि बोरमन यांनी स्टडीचं दार उघडून आत प्रवेश केला. आत प्रवेश केल्याकेल्या त्याला जळलेल्या बदामांसारखा प्रुसिक अ‍ॅसीडमुळे (द्रवरुप हायड्रोजन सायनाईड) येणारा वास आला! सोफ्यावर नजर टाकताच त्याला हिटलर आणि इव्हा यांचे मृतदेह दृष्टीस पडले. इव्हा सोफ्यावर हिटलरच्या डाव्या हाताला होती. तिचे दोन्ही पाय दुमडून जवळ घेतलेले होते.

 

तिने सायनाईड खाल्ल्याचं स्पष्टं झालं होतं. हिटलरच्या विरुद्ध बाजूला तिचा देह कलंडला होता. हिटलरच्या कपाळाच्या उजव्या बाजूला बंदूकीच्या गोळीमुळे भोक पडलेलं होतं. त्याचं मस्तक समोर असलेल्या टेबलावर टेकलेलं होतं. कपाळावरच्या जखमेतून वाहणार्‍या रक्ताचं टेबलावर थारोळं झालेलं होतं. हिटलरच्या पायाशीच त्याचं वॉल्थर पीपीके 765 रिव्हॉल्व्हर पडलं होतं!

गुन्शेने दोघांचे मृतदेह पाहिल्यावर फ्यूररचा मृत्यू झाल्याचं जाहीर केलं. दोन्ही मृतदेह एका ब्लँकेटमध्ये गुंडाळून जमिनीवर चॅन्सेलरीच्या बागेत आणण्यात आले. हिटलरच्याच सूचनेनुसार त्यावर पेट्रोल ओतून मृतदेह जाळण्याचा प्रयत्न सुरू झाला. 

पेट्रोल टाकून मृतदेह जाळल्याचा पहिला प्रयत्न अयशस्वी झाला, कारण पेट्रोलने पेटच घेतला नाही! अखेर लिन्गने पुन्हा बंकरमधून कागदाचा रोल आणला आणि त्याच्या सहाय्याने दोन्ही मृतदेह पेटवण्यात आले! मृतदेहांनी पेट घेताच बोरमन, गोबेल्स, लिन्ग आणि इतरांनी नाझी पद्धतीने हिटलरला अखेरची मानवंदना दिली. सुमारे साडेसहापर्यंत दोघांचे मृतदेह बर्‍यापैकी जळाल्यावर इवॉल्ड लिन्डॉफ आणि हॅन्स रिसर यांनी बॉम्बच्या शेलमुळे पडलेल्या खड्ड्यात उरलेसुरलेले अवशेष पुरुन टाकले!

"हेल हिटलर!" बोरमन उद्गारला!

हिटलरच्या मृत्यूनंतर सुमारे 24 तासांनी - 1 मे 1945 च्या दुपारी ग्रँड अ‍ॅडमिरल आणि हिटलरचा उत्तराधिकारी कार्ल डॉनित्झ याने रेडीओवरुन हिटलरच्या मृत्यूची घोषणा केली. परंतु त्यापूर्वी, 1 मेच्या पहाटे 4 वाजताच जनरल हॅन्स क्रेबकडून रशियन जनरन व्हॅसिली चुईकॉव्हने याला ही बातमी कळली होती! चुईकॉव्हने ताबडतोब ही बातमी क्रेमलीनमध्ये स्टॅलिनपर्यंत पोहोचवली. स्टॅलिनने रेड आर्मीचा सुप्रीम कमांडर जनरल जॉर्जी झुकॉव्हला या बातमीची खातरजमा करण्याचा आणि हिटलरचा मृतदेह शोधण्याचा आदेश दिला!

हिटलरचा मृतदेह उकरुन कवटीचा तुकडा रशियाला नेला!

2 मे 1945 ला लेफ्टनंट कर्नल इव्हान किलीमेन्कोच्या नेतृत्वाखाली रशियनांची एक तुकडी चॅन्सलरीत घुसली. जमिनीखालचा हिटलरचा बंकर आणि इतर सर्व गोष्टींचं निरीक्षण केल्यावर त्याने चॅन्सलरीची बाग गाठली. बॉम्बशेलमुळे पडलेल्या एका खड्ड्यात हिटलरचा मृतदेह असल्याची एका एस एस अ‍ॅड्युअंटकडून माहिती मिळताच इव्हान चुक्रॉव हा सैनिक त्या खड्ड्यात उतरला. हिटलर, इव्हा ब्राऊन आणि दोन कुत्र्यांचे जळलेले मृतदेह त्या खड्ड्यातून वर काढण्यात आले!

हिटलर आणि ब्राऊन दोघांचेही मृतदेह जवळपास जळून खाक झालेले होते. केवळ कवटीचा एक तुकडा आणि खालच्या जबड्याचा भाग आणि दात एवढ्याच गोष्टी शाबूत राहिलेल्या होत्या! या जबड्यांतील अनेक दात नकली असल्याचं रशियनांना आढळून आलं! हिटलरचा डेंटीस्ट ह्युगो ब्लॅश्क याच्याकडून हा जबडा हिटलरचाच असल्याची त्यांनी खात्री करुन घेतली! ही खात्री पटल्यावर पुन्हा दोन्ही मृतदेह पुरण्यात आले!

पुढे 1946 च्या मे महिन्यात हिटलरचा मृतदेह उकरुन त्यातला कवटीचा तुकडा रशियनांनी मॉस्कोला नेला! या कवटीच्या तुकड्याला बंदूकीच्या गोळीमुळे भोक पडल्याचं दिसत होतं! रशियाच्या ताब्यात असताना मृतदेह अनेकदा वेगवेगळ्या ठिकाणी गाडला आणि उकरला गेला! अखेर 1970 मध्ये रशियाच्या ताब्यात असलेली हिटलरचा मृतदेह गाडलेली बिल्डींग पूर्व जर्मनीच्या ताब्यात देण्यापूर्वी केजीबीचा डायरेक्टर युरी अँड्रोपॉव्ह याच्या आदेशावरुन सुमारे 10 ते 11 मृतदेहांचे अवशेष पूर्णपणे जाळण्यात आले आणि त्यांची राख बिड्रीत्झ नदीत विसर्जित करण्यात आली! हिटलरच्या मृतदेहाचं दफन झालेली जागा हे जर्मनीत मूळ धरू लागलेल्या निओ-नाझींसाठी श्रद्धास्थान ठरु नये म्हणून ही खबरदारी घेण्यात आली होती!

… तरीही हिटलर जिवंत असल्याच्या वावड्या का उठल्या?

इतकं असूनही मात्र तरीही हिटलर जिवंत असल्याच्या वावड्या त्याकाळी पसरतच होत्या. खुद्दं स्टॅलिनला हिटलर बर्लिनमधून निसटल्याची पक्की खात्री पटली होती! आपल्या सहकार्‍यांशी चर्चा करताना हिटलरच्या गायब होण्यामागे अमेरीका आणि ब्रिटनचा हात असल्याचा स्टॅलिनने आरोप केला होता! 

हिटलरने जर्मनीतून काढता पाय घेतल्यावर सुरक्षीतपणे राहण्यासारखा एकच देश जगाच्या पाठीवर होता! अर्जेंटीना! अर्जेंटीनामध्ये अनेक प्रभावशाली जर्मन लोक वास्तव्यास होते! हिटलरच्या 'थर्ड राईश'ला यापैकी अनेकांचा पाठींबा होता. इतकंच नाही तर वेळोवेळी त्यांनी हिटलरला आर्थिक मदतही केली होती! यासर्वांत प्रमुख होता तो म्हणजे वॉल्टर आइकहॉर्न! आइकहॉर्न आणि त्याची पत्नी इडा हे दोघंही हिटलरचे जवळचे मित्रं होते!  

या दोघांच्या व्यतिरिक्तं अनेक जर्मन सहानुभूतीदार अर्जेंटीनामध्ये होते! परंतु जर्मनांच्या दृष्टीने सर्वात मोठा आधार होता तो म्हणजे अर्जेंटीनाचा सर्वसत्ताधीश जुआन पेरॉन! 1943 मध्ये पेरॉनने अर्जेंटीनाची सत्ता ताब्यात घेतली तेव्हा तो नाझींच्या पे-रोल वर होता! नाझी जर्मनांना अर्जेंटीनात सुरक्षीत आश्रय देण्यास तो एका पायावर तयार होता! 

हिटलर खरोखरच अर्जेंटीनाला पसार झाला का?

हिटलर खरोखरच अर्जेंटीनाला पसार झाला का? बर्लिनच्या बंकरमध्ये मेलेला खरा हिटलर होता का त्याचा तोतया? आणि अर्जेंटीनामध्ये हिटलरचं पुढे काय झालं?

2003 मध्ये अर्जंटिनाचा लेखक एबल बस्ती याने 'हिटलर इन अर्जेंटीना' या त्याच्या पुस्तकात हिटलरच्या अर्जेंटिनातील वास्तव्याची साद्यंत हकीकत मांडली होती!
आपल्या या पुस्तकासाठी बस्तीने सुमारे सात वर्ष संशोधनात घालवली होती! अर्जेंटिनाच्या दक्षिणेला असलेल्या पॅट्गोनिया प्रांतात हिटलरचं वास्तंव्य होतं असं बस्तीचं ठाम मत होतं! या प्रदेशात अनेकदा त्याने भटकंती केली. अनेक लोकांच्या त्याने मुलाखती घेतल्या होत्या! दूरदूरच्या प्रदेशात असलेल्या अनेक रांचवर अनेकदा त्याला शस्त्रसज्ज असलेल्या जर्मनांकडून जीवे मारण्याच्या धमक्याही देण्यात आल्या होत्या!

बस्तीच्या दाव्यानुसार नाझींना अर्जेंटिनात आणून सुरक्षितरित्या पुनर्वसन करण्यामागे मोलाचा वाटा होता तो रोडॉल्फो फ्रूएड याचा. रोडॉल्फो हा लुडविग फ्रूएड या जर्मन कोट्याधिशाचा मुलगा जुआन पेरॉनचा सेक्रेटरी होता. जोसेफ मेंगेल, अ‍ॅडॉल्फ आईकमन यांना अर्जेंटीनात आणण्यातही फ्रूएडचाच हात होता. जर्मनीतून निसटून स्पेनला गेल्यावर आणि पुढे कॅनरी आयलंड्समधून जर्मन पाणबुडीतून प्रवास करुन हिटलर आणि इव्हा ब्राऊन इतर नाझींसह पॅट्गोनियाच्या किनार्‍यावर उतरले होते! जर्मनी - स्पेन - अर्जेंटीना असा पलायनाचा मार्ग हिमलरच्या एस एस संघटनेने आखला होता! याच मार्गाने पुढे आईकमन, मेंगेल, बार्बी इत्यादी नाझी अर्जेंटीनाला आले होते!

अर्जेंटिनात आढळलेली नाझी पाणबुडी आणि हिटलरचे कनेक्शन

आताही दक्षिण अमेरिकेच्या अर्जेंटिना देशातील किनारपट्टीलगत एका नाझी पाणबुडीचे अवशेष सापडल्याने अशी चर्चा पुन्हा सुरू झाली आहे. पाणबुडीचे हे अवशेष शोधणाऱ्या व्यक्तीचा दावा आहे की याच पाणबुडीतून हिटलर जर्मनीतून अर्जेटिनाला पळून आला होता. हे अवशेष 260 फूट लांबीचे आहेत. ते 'मिसिंग लिंक रिसर्च ग्रुप'च्या सदस्यांनी क्वेक्वेनजवळ शोधले आहेत. लेखक अबेल बस्ती यांचे म्हणणे आहे की हिटलरने आत्महत्या केली नव्हती. तो या पाणबुडीतून जर्मनीतून पळाला होता आणि अर्जेटिनात येऊन त्याने एक नवे जीवन सुरू केले होते. अर्जेटिनाच्या नौदलातील पाणबुड्यांनी हे अवशेष तपासले असून त्याचे पहिले छायाचित्रही जारी केले आहे.

बस्ती यांनी सांगितले की ही पाणबुडी 1945 च्या हिवाळ्यात बाहेर पडली होती असे दिसते. या पाणबुडीला जाणूनबुजून बुडवण्यात आले होते. हिटलरच्या पलायनाबाबतचे सर्व पुरावे नष्ट करण्यासाठी हे करण्यात आले. हिटलरला क्वेक्वेनच्या उत्तरेकडील मोरोमार येथे जर्मन एजंटांद्वारे बनवण्यात आलेल्या एका खास परिसरात नेण्यात आले होते. 1945 मध्ये यू-बोट 'यू-530'ने अर्जेटिनामध्ये आत्मसमर्पण केले होते. त्याचवेळी नाझी सैन्यातील बड्या अधिकाऱ्यांना या बोटीतून आणले जात असल्याची पुष्टी झाली होती.

बहुतांश लोकांना असे वाटते की एप्रिल 1945 मध्ये हिटलरने बर्लिनमधील एका बंकरमध्ये आत्महत्या केली होती. मात्र, काहींना हिटलर पळून गेला होता असेही वाटते. दुसऱ्या महायुद्धात ज्यावेळी जर्मनीचा पराभव होऊ लागला त्यावेळी अनेक नाझी युरोपमधून पळून गेले होते. त्याला 'रॅटलाईन'ही म्हटले जाते. नाझींनी गुप्त मार्गाने दक्षिण अमेरिकेचा आश्रय घेतला होता असे म्हटले जाते. सायमन वीसेन्थल इन्स्टिट्यूटने 2020 मध्ये काही दस्तावेज प्रसिद्ध केले होते. त्यामध्ये अर्जेंटिनामध्ये पळून आलेल्या 12 हजार नाझींची माहिती होती.

(संदर्भ - मायबोली)