(बिस्मी टासकीन)
2017 और 2019 के बीच 11-12 साल की उम्र में सिलीगुड़ी से तस्करी करके उसे जबरन सेक्स वर्क में धकेला गया, उसे छोटे, तंग कमरों से लेकर गंदे होटलों में कुछ सालों तक रखा गया. 2022 में उसकी ज़िंदगी बदल गई.
तिने घातलेल्या बेबी पिंक कलर टी-शर्टवर Anti social (असमाजिक) असं लिहिलेलं आहे आणि त्याच रंगाची सॅक पाठीवर लटकवून ती सतत बडबडते आणि मध्येच अचानक शांतदेखील होते. धैर्य आणि विरोध या दोघांचे ती एक प्रतिक आहे. ‘अल्ता’ लावलेल्या तिच्या पायातील पैंजणचा छुमछुम आवाज ही शांतता भंग करत असते. तिचा टी-शर्ट, बॅग, पायातील पैंजण काहीतरी सांगू पाहात आहे, मात्र ती अपूर्ण गोष्ट आहे…
“अंदाज लावा मी ही कितीला विकत घेतली असेल? फक्त 30 रुपयात.” ती आपले पैंजण पायात बरोबर बसवत गर्वानं सांगते. प्रथम नजरेत ती एका अल्लड मुलीप्रमाणे दिसते पण ती याहून कितीतरी जास्त आहे. ती एक पीडिता आहे आणि चिवटदेखील. 
12व्या वर्षीच सेक्स रॅकेटमध्ये, 16व्या वर्षी गरोदर
2017 ते 2019 दरम्यान कधीतरी पश्चिम बंगालच्या सिलीगुडी मधून वयाच्या 11-12 व्या वर्षी तिला मानवी तस्करांनी सेक्स रॅकेटमध्ये ढकललं होतं. त्यात ती काही वर्षं होती. वयाच्या सोळाव्या वर्षीच ती गरोदर झाली होती. 3 मार्च 2022 मध्ये तिला एका चोरीच्या प्रकरणात अटक करण्यात आली. तिला अटक केल्यानंतर तिची जेव्हा वैद्यकीय चाचणी झाली तेव्हा ती गरोदर असल्याचं लक्षात आलं. तिच्या मेडिकल रिपोर्टच्या आधारावर तसेच तिच्या कबुलीजबाबानंतर पोलिसांनी अज्ञात लोकांविरोधात पॉक्सो अंतर्गत एफआयआर दाखल केली.
आता एकीकडे तिच्यावर चोरीचा आरोप होता आणि दुसरीकडे तिला एका मुलाची काळजीही घ्यायची होती. त्यामुळे बाल कल्याण समितीने ‘आयप्रोबोनो इंडिया’ या संघटनेच्या मदतीनं तिच्यासाठी एका सहायक नियुक्त केला. तीन वर्षांनी 19 वर्षीय ही मुलगी आता एका आफ्टरकेयर केंद्रात राहते. तिथे पेंटींग आणि शिवणकाम करते. या फेब्रुवारीत दिल्लीच्या राऊज एव्हेन्यू कोर्टाकडून तिची निवड झाल्यावर ती आता para legal volunteer म्हणजे "विधि सहाय्यक स्वयंसेवक" होण्यासाठीचे प्रशिक्षण घेत आहे.
तिच्या बलात्काराचा खटलाही सुरू आहे. तिच्या सोबत चोरी करणारे चार गुन्हेगार विकास राज कोटी थापा, मुर्सलीन, जुनेद असलम उर्फ साहिल आणि मीना गौतम उर्फ रीना सध्या जामिनावर बाहेर आहेत. मुर्सलीनवर बलात्कार, गुन्हेगारी कट व पॉक्सो अंतर्गत गंभीर लैंगिक हिंसाचाराचे आरोप आहेत. जुनेदवर अपहरण, अल्पवयीन मुलींची खरीदी, गुन्हेगारी कट तसेच पॉक्सो अंतर्गत एका मुलाविरुद्ध लैंगिक हिंसाचाराचे रिपोर्टींग न करण्याचा आरोप आहे.
कोटी थापावर गुन्हेदारी कट, लैंगिक शोषणाचे आरोप आहेत तर मीना गौतमवर गुन्हेगारी कट व मानवी तस्करीचे आरोप आहेत. मार्च 2022 पर्यंत ही मुलगी आश्रय-घरात राहिली व त्यानंतर तिचं नाव चोरीच्या खटल्यातून काढण्यात आलं. खटला मात्र अजून सुरू आहे. तिची तस्करी करण्यात आल्यानंतर अनेकांनी तिच्यावर बलात्कार केला. पण त्यांची तिला ओळख नाही. ती कोणामुळे गरोदर राहिली हेही समजू शकलेले नाही. अटक केलेल्या तीन आरोपींचे डीएनए गर्भाच्या डीएनएशी जुळत नाही. ती आश्रय-घरात असताना तिचा गर्भपात करण्यात आला.
संबंधित लेख वाचा: 1) डिजीटल रेप म्हणजे ऑनलाईन बलात्कार नव्हे तर प्रायव्हेट पार्टशी केलेली छेडछाड… |
“मला घरी जायचं नाही. तिथं सुरक्षित वाटत नाही’’
मुलगी सांगते की, ममता नावाच्या एका बाईनं तिला सिलीगुडीतून आणलं होतं, जिचा अजून तपास लागलेला नाही. तिच्या सुरूवातीच्या आठवणी आता विस्कळीत झाल्या आहेत. पण ती अनेक गोष्टी विसरली नाही ज्याविषयी ती फारसं बोलत मात्र नाही. उदा. घरातील गरीबी, वडिलांनी तिला व तिच्या भावा-बहिणींना जीवंत गाडण्यासाठी खोदलेली कबर आणि ते पुरुष, स्त्रिया ज्यांनी तिला वेश्या व्यवसायात ढकललं.
‘आयप्रोबोनो इंडिया’च्या वरिष्ठ सामाजिक कार्यकर्त्या ऐश्वर्या सिन्हा यांनी सांगितलं, “मी पहिल्यांदा जेव्हा तिला भेटले तेव्हा तिनं सांगितलं की ती अनाथ आहे. हळूहळू तिचा माझ्यावर विश्वास बसू लागला व मी तिच्या भल्यासाठी काम करत आहे हे तिला लक्षात आल्यावर तिनं सांगितलं की ती खोटं बोलली होती. तिचे आई-वडील जीवंत आहेत. तिला वाटलं की आम्ही तिच्यावर दया करू आणि घरी पाठवू.” पॉक्सो नियमानुसार सिन्हा यांची या मुलीची सहायक व्यक्ती म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. या मुलीला पुन्हा घरी पाठवण्यात काही अर्थ नाही कारण ती पुन्हा वेश्या व्यवसायात ढकलली जाईल असं सामाजिक निरीक्षकांचं मत आहे. मुलगी म्हणते, “मला घरी जायचं नाही. तिथं सुरक्षित वाटत नाही. मी इथंच नवीन आयुष्य सुरू करण्याचा प्रयत्न करेन. मला आता स्वतंत्र व्हायचं आहे.”
तस्करी व बलात्काराच्या अनेक प्रकरणांमध्ये पीडित व्यक्तीवर मानसिक आघात होत असल्यामुळे तिच्या आठवणी विस्कळीत होत असतात. सिन्हा सांगतात, “तिनं हळूहळू आपल्या बालपणाविषयी सांगितलं. तिची तस्करी कशी झाली, तिच्यावर कुठे हल्ले झाले हेही सांगितलं. पण प्रत्येक चर्चेत ती नव्या व्यक्ती, नवे प्रसंग, नव्या जागा घेऊन यायची. मला लक्षात आलं की शेवटी ती स्वतःवरील आघात समजून घेण्यात व कोणासोबत त्याविषयी बोलण्यास तयार झाली आहे. ती कोणाही अशा माणसाला भेटली नाही ज्यानं तिच्याकडे एक लहान मुलगी म्हणून बघण्याचा प्रयत्न केला असेल व तिच्यावर प्रेम करेल, तिची काळजी घेईल.”
अशा प्रकरणात असंही दिसतं की पीडित व्यक्ती ही तिच्यावर ज्यांनी वाईट व्यवहार केला त्यांच्यात जो थोडा दयाळू असेल त्याच्याविषयी त्यांना थोडं प्रेम वाटतं. निलंबीत पोलिस शिपाई व आता गुन्हेगार असलेला जुनेद असलम या मुलीसाठी तो माणूस होता. मुलीनं त्याच्या जामिनाला विरोध केला नाही. मुलीनं सांगितलं की चोरीच्या प्रयत्नानंतर जुनेद पळून गेला व त्यानं तिला मुर्सलीनकडे सोडलं ज्यानं तिच्यावर लैंगिक अत्याचार केले.
अनेक आघात झाले पण आता सगळ्या गोष्टी धुरकट दिसतात
मुलीनं सांगितलं की जुनेद एकमेव होता ज्यानं तिला विचारलं होतं की तिला ‘असं काम’ करायला भाग पाडण्यात आलं होतं का म्हणून. ती काही दिवस त्यांच्यासोबत राहिली व त्याच्याविषयी तिला आकर्षणही वाटलं. तो तिच्याशी बोलायचा. तिला बरं वाटायचं की कोणीतरी आपलं ऐकायला उत्सुक आहे. त्याच्याविषयी तिच्या मनात एक हळवा कोपरा आहे. पण तिला हेही विचारायचं आहे की त्यानं तिला अनोळखी लोकांसोबत का सोडून दिलं, असं सिन्हा सांगतात.
कोर्टातील कागदपत्रं सांगतात की तिनं सहावीपर्यंत शिक्षण घेतलं होतं. एकदा ती शेजारच्या एका बाईकडे गेली जिथं तिचा ममता सोबत परिचय झाला. ममतानं तिला सांगितलं की ती तिला दिल्लीत घरकाम मिळवून देईल. ती मग तिला शहरात घेऊन आली. ती सांगते, “मी 2019 मध्ये कधीतरी घर सोडलं होतं. मी पहिल्यांदाच विमानात बसले. मला पैसे कमवायचे होते. माझ्या भावाला टीबी होता आणि तो मरायला टेकलेला होता. मला माहिती होतं की त्याला वाचवायला काहीतरी करणं गरजेचं आहे.” तिचा भाऊ 2023 मध्ये वारला.
दिल्लीत आल्यावर ममतानं आरके पुरम येथील रिना गौतमशी तिची ओळख करून दिली. त्यानंतर अनेक लोकांनी तिच्यावर दिल्लीत विविध ठिकाणी तिच्यावर बलात्कार केला. ती सांगते, “मी आधी एका घरी गेली जिथं दोन खोल्या होत्या. एकात काही पुरुष होते. ममता व रिना म्हणाली की त्या बाजारात जात आहेत. त्यांनी माझ्यासाठी काही कपडे विकत आणले आणि मला तयार व्हायला सांगितलं. त्यानंतर एक माणसासोबत त्यांनी मला हॉटेलमध्ये जायला सांगितलं. त्या माणसानं माझ्यावर बलात्कार केला. त्याचं नाव मला माहित नाही. या रॅकेटमध्ये बाहेर उभे असलेले ऑटो व कॅब चालकही असतात. माझ्याकडे पळण्याची संधी नव्हती.”
आरोपी तिला रोज वेगवेगळ्या ग्राहकांकडे पाठवायचे आणि पैसे वसूल करायचे. पोलिसांना ती सांगते, “रीना आँटी व ममता मला धमक्या द्यायच्या की मी कोणाला सांगितलं तर ते माझा जीव घेतील. कोण्या ग्राहकानं माझं वय विचारलं तर मी सांगायची की माझं वय 20 आहे आणि मी नेपाळी आहे. त्यामुळे वयाच्या मानानं मी लहान दिसते. ममतानं मला ग्राहकांना असं सांगायला शिकवलं होतं.”
अनेकांनी बलात्कार केले, कुणाकुणाला लक्षात ठेवायचं…?
काही प्रकरणांत तिला अनेक दिवस ग्राहकांच्या खोलीत बंधक म्हणून ठेवलं जायचं. तिनं पोलिसांना सांगितलं की ममता व रीनानं तिला सर्वांसोबत झोपायला सांगितलं ज्यांच्यापैकी अनेक तिच्या बापाच्या व भावाच्या वयाचे होते. त्यानंतर तिला कोटी थापासोबत दक्षिण दिल्लीतील एका घरात ठेवण्यात आलं. त्यानंही तिला अनेक ग्राहकांकडे पाठवलं व जेव्हा काम नसायचं तेव्हा तिला खोलीत बंद करून ठेवलं जायचं. थापानंही तिच्यावर लैंगिक अत्याचार केले. थापानं कोर्टात जामीनासाठी अर्ज करताना याचा विरोध करत म्हटलं की मुलीनं एफआयआर मध्ये त्याचं नाव घेतलेलं नाही व हे आरोप खोटे आहेत.
त्यानं म्हटलं की तपास अधिकाऱ्यांनी कलम 164 अंतर्गत पोलिसांना तिनं दिलेल्या कबुली जबाबाला चुकीच्या पद्धतीनं कोर्टात ठेवण्यात आलं. तिनं कोर्टात त्याच्यावर आरोप केले नव्हते. कोर्टातील साक्षीत मुलीनं चोरी तसेच त्यानंतर तिच्यावर झालेल्या बलात्काराविषयी सांगितलं होतं. बलात्कारानंतर आरोपी मुर्सलीन यानं तिला जुनेदकडे जाण्यासाठी टॅक्स बुक करून दिली होती. त्यावेळी जुनेदचं नाव साहिल असं सांगण्यात आलं होतं. जामीन मागतेवेळी जुनेदनं याचा आधार घेत म्हटलं की त्याच्या नावाचा उल्लेख करून त्याच्यावर मुलीनं कोणतेही आरोप केलेले नाही आहेत.
थापाकडून परत आल्यानंतर रिनानं तिला किशनगढ इथं दुसऱ्या घरी पाठवलं. फेब्रुवारी 2022 मध्ये जुनेद तिला परत रिनाकडे घेऊन गेला. ती सांगते की तिला आठवत नाही तिला यावेळी कुठं नेण्यात आलं होतं. पण तिला बरं वाटत नव्हतं. ती सांगते, “त्यानं मला त्याचं नाव साहिल असल्याचं सांगितलं. रिनानं साहिलला म्हटलं की त्यानं मला चार तासात सोडून द्यावं. मला बरं वाटत नव्हतं. त्यानं मग माझ्याशी बोलणं सुरू केलं. मी स्वतःहून वेश्या व्यवसायात आलं का हे विचारलं.
मी दिल्लीत कशी आली हे विचारलं. इतक्या वर्षांत हा पहिला माणूस होता ज्यानं प्रेमानं माझी चौकशी केली होती. मी त्याला सारं काही सांगितलं. त्यानं म्हटलं की तो माझी मदत करेल. त्यानं म्हटलं की तो एक पोलिस आहे आणि त्यानं त्याचे काही फोटोही दाखवले. मला त्याच्याविषयी आकर्षण वाटू लागलं. तो माझ्यासाठी आशा घेऊन आला होता.”
ती पुढे सांगते की रिनानं जेव्हा साहिलला विचारलं की त्यानं तिला तिच्याकडे नेलं नाही तेव्हा साहिल तिच्यावर रागावला होता. यानंतर ती मुलगी जुनेद उर्फ साहिलसोबत राहू लागली. तोच तिला एक दिवस तीन लोकांसोबत ड्राईव्हवर घेऊन गेला. त्यांची नावं तिला माहिती नाहीत. पण त्यातील एक मुर्सलीन होता. त्या लोकांनी पहाडगंज परिसरात एका माणसाचा फोन व पैसे चोरले. त्यावेळी त्यांनी तिला कारच्या डिक्कीत ठेवलं होतं त्यामुळे नक्की काय घडलं हे तिला माहित नाही.
सरकारी वकीलांनी सांगितलं की चोरीचा प्रयत्न केल्यानंतर जुनेद व बाकी दोन माणसं पळून गेले पण त्यांची कार एका पोलिस कारसोबत धडकली. मुलगी सांगते की मी मुर्सलीन मला दुसरीकडे घेऊन गेला, व त्यानं माझ्यावर एका निर्जन ठिकाणी बलात्कार केला. कोर्टानं जुनेदला चोरीच्या प्रकरणातून सोडलं आहे. पण जुनेद शस्त्र कायदा 1959 अंतर्गतही आरोपी आहे. वसंत कुंज पोलिस स्टेशनमध्ये त्याच्यावर दाखल झालेला गुन्हा सध्या न्यायालयात सुरू आहे. मुर्सलीन तसेच राकेश अरोरा व गुलजार यांच्यावरही खटला सुरू आहे.
