‘’ त्या दिवशी माझा मृत्यू झाला होता. डॉक्टरांनी प्रथमदर्शनी मला मृत घोषित केले. आता 70 फूट खोल बर्फाच्या खंदकात 72 तास गाडल्यानंतर कोण वाचणार? डॉक्टर बरोबर होते, पण मी वाचलो. मरणातून परत आलो…ज्या हिमनगांनी माझा जीव वाचवला, आता त्यांना वाचवण्यासाठीच आयुष्यभर काम करेन.’’
हे उद्गार आहेत गिर्यारोहक 34 वर्षांच्या अनुराग मालूचे… 2023 साली एप्रिल महिन्यात अनुराग मालू नेपाळचे माऊंट अन्नपूर्णा हे अवघड शिखर सर करत असताना 80 मीटर दरीत कोसळला होता. सलग 3 दिवस तो बर्फात दबला गेला होता. 10 शस्त्रक्रिया आणि दीड वर्ष उपचार घेऊन आता अनुराग मालू ठणठणीत झाला आहे.
अनुरागच्या याच साहसामुळे वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमने त्याला ‘यंग ग्लोबल लीडर’ म्हणून निवडले आहे. 40 हून कमी वयाच्या भारतातील 7 तर जगातील 140 लीडर्समध्ये अनुरागचा समावेश आहे. वर्ल्ड इकॉनॉमिक फोरमचे यंग ग्लोबल लीडर प्रोग्रामचे प्रमुख जेंग क्रिस्टेंसन सांगतात की, अनुरागची निवड त्याच्या 15 वर्षाच्या कामगिरीच्या आधारावर करण्यात आली. त्याने स्टार्टअप इकोसिस्टिम निर्माण, सामाजिक प्रभाव आणि सतत विकासासाठी काम केले. तो ओरोफाइल व्हेंचर्सचा संस्थापक आहे. टेकस्टार्स, सीडस्टार्ससारख्या संस्थासोबत काम करतो.
गिर्यारोहक अनुराग मालू आता ‘यंग ग्लोबल लीडर’
‘यंग ग्लोबल लीडर’ म्हणून निवड झाल्यामुळे अनुराग प्रचंड खुश झालायं. प्रतिक्रिया व्यक्त करताना तो म्हणाला की, "हिमनग (ग्लेशियर्स) पृथ्वीसाठी संजीवनी आहेत. ते जगाला 70% ताजे पेयजल देतात. ते वितळले की समुद्राची पातळी 70 मीटरपर्यंत वाढू शकतो. भारताबरोबरच जगातील विविध भागांतील लोकांचा यात सहभाग आहे. आपण कोणत्या देशातून आलो आहोत याला काही महत्त्व नाही. आपण सर्व माणसे आहोत आणि पृथ्वी आपली माता आहे. ही भावना महत्त्वाची आहे. आता पृथ्वीला आपण काय देणार हे अधिक महत्त्वाचे आहे. सध्या समोर असलेल्या समस्या मिळालेल्या एकाच आयुष्यात सोडवल्या पाहिजेत, यावर आमचा विश्वास आहे. पुढील पिढीसाठी त्या ठेवता कामा नये आणि म्हणूनच ज्या हिमनगांनी माझा जीव वाचवला, आता त्यांना वाचवण्यासाठीच आयुष्यभर काम करेन.’’
संबंधित लेख वाचा: 1) काय म्हणता, माउंट एव्हरेस्टवर लवकरच ट्रॅफिक सिग्नल बसवणार? |
80 मीटर खोल दरीत 72 तास बर्फाखाली
80 मीटर खोल बर्फाच्या खंदकात 72 तास गाडल्याचा भयंकर अनुभव सांगताना अनुरागच्या अंगावर आजही काटे उभे राहतात. त्या दिवशी नेमकं काय घडलं हे सांगताना अनुराग म्हणतो, 2020 मध्ये कोरोना नंतर, मला ट्रॅकिंगमध्ये रस निर्माण झाला. मी सोशल मीडियावर गिर्यारोहकांना शोधून त्यांच्याशी संपर्क साधू लागलो. मला ट्रेकिंगचे व्यसन लागले. याच काळात मी एव्हरेस्ट शिखर सर करणारी पहिली भारतीय महिला बचेंद्री पाल यांच्या संपर्कात आलो.
मार्च 2023 चा महिना. माझ्या धाकट्या भावाचे लग्न होते. सर्व काही आनंदाने घडले. लग्नानंतर अवघ्या महिनाभरात मला नेपाळमधील अन्नपूर्णा पर्वत चढायला जायचे होते. हा पर्वत जगातील सर्वात धोकादायक पर्वतांपैकी एक मानला जातो.
चुकीची दोरी पकडल्याने दरीत पडलो…
दरवेळेप्रमाणे याही वेळी मी ट्रेकिंगची संपूर्ण साधने घेऊन निघालो. माझ्या कुटुंबीयांना खात्री होती की नेहमीप्रमाणे मी ट्रेकिंग सुरक्षितपणे पूर्ण करून घरी परतेन. साधारणपणे, गिर्यारोहक 8-10 भिन्न पर्वत चढल्यानंतर अन्नपूर्णा पर्वतावर सर्वात शेवटी चढतात, कारण ते धोकादायक असते. मी तसे केले नाही. ही चढाई आधीच निवडली आहे. नेपाळ बेस कॅम्पवर पोहोचल्यानंतर आम्हाला 8,091 मीटर उंच अन्नपूर्णा शिखरावर चढायचे होते. त्यादिवशी मी ६ हजार मीटर पर्यंत चढलो होतो, पण खराब हवामानामुळे परतावे लागले. दरम्यान, चुकीची दोरी पकडल्याने खड्ड्यात पडलो.
माझ्यासोबत पोलंडचे दोन गिर्यारोहकही गिर्यारोहण करत होते. कोणाकडूनही बातमी मिळाली नाही. नेपाळपासून भारतापर्यंत आमच्या बचावासाठी पुढाकार सुरू झाला. मी ज्या कुटुंबातून आलो ते अगदी सामान्य आहे. मोठे अधिकारी नाहीत, नोकरशहा नाहीत. जे काही नेटवर्क होते ते फक्त गिर्यारोहकांचे होते. सगळे मिळून आम्हाला शोधून वाचवण्याचा प्रयत्न करत होते. 72 तास बचावकार्य सुरू होते.
‘’ते मला शोधत नव्हते तर माझा मृतदेह शोधत होते’’
इथे घरच्यांना माझी अवस्था माहीत नव्हती. तेव्हा माझा लहान भाऊ आशिषचा फोन आला की मी खड्ड्यात पडलो आहे. वर बर्फाची दाट चादर पसरलेली होती. हे ऐकून सर्वांनाच धक्का बसला. त्याला प्रतिक्रिया कशी द्यावी हे कळत नव्हते. या सगळ्या गोंधळात भावाने हिंमत एकवटून ही बातमी घरच्यांना सांगितली. घरात काही सेकंद शांतता पसरली. माझा भाऊ आशिष सांगतो त्याप्रमाणे, घटनेनंतर लगेचच माझे सहकारी गिर्यारोहक माझा शोध घेऊ लागले. त्यांना खात्री होती की मी मेलो आहे, म्हणून ते मला शोधत नव्हते, तर माझा मृतदेह शोधत होते. भाऊही बचावासाठी पोहोचला होता.
आता मला कोणी पडताना पाहिलं असतं तर मी कुठे पडलो ते कळलं असतं. लोक आश्चर्याने मला शोधत होते. दोन गिर्यारोहक 70 मीटरची दोरी पकडून बचावासाठी खोदत होते. यावेळी त्याला माझा पाय दिसला. जर ही दोरी 60 मीटर लांब असती तर कदाचित तो लवकर परत आला असता आणि मी त्यात गाडलो असतो. जेव्हा माझा मृतदेह सापडला तेव्हा गिर्यारोहकाला वाटले की मी मृत आहे. त्याने माझे शरीर खांद्यावर उचलले आणि वर आला.
‘’सर्व अवयवांनी काम करणे बंद केले होते…’’
डोळ्यात थोडी हालचाल शिल्लक होती. तोपर्यंत माझा भाऊ तिथे पोहोचला होता. मला सतत 4 तास CPR देण्यात आले, त्यानंतरच माझे शरीर सक्रिय होऊ लागले. त्यानंतर नेपाळमधील काठमांडू येथील रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. प्रथम संपूर्ण शरीर स्थिर करण्याचे आव्हान डॉक्टरांसमोर होते, कारण संसर्ग किडनी, यकृत, फुफ्फुसात पसरला होता… सर्व काही. सर्व अवयवांनी काम करणे बंद केले होते.
मी वाचेन असा विश्वास डॉक्टरांना नव्हता. काठमांडूमध्ये सुमारे 20 दिवस उपचार घेतल्यानंतर मला दिल्ली एम्समध्ये दाखल करण्यात आले. ज्या प्रकारे मेण वितळते, माझ्या शरीरावरील विविध ठिकाणचे मांस वितळले होते. 6 महिने अंथरुणाला खिळून राहिले. ज्या ठिकाणी मांस उरले होते, त्या ठिकाणी पाय, हात, पाठ कापून प्लास्टिक सर्जरी करण्यात आली होती.
आज मी तुम्हा सर्वांसमोर बसलो आहे. मला पाहून माझ्या कुटुंबातील सदस्यांना दररोज आनंद होतो. निदान आपल्या मुलाचा मृतदेह तरी सापडला पाहिजे, असे ते देवाला वारंवार म्हणत होते. त्यांना त्यांचे प्रेम जिवंत सापडले, आता त्यांना आणखी काय हवे आहे?
आता मी बरा झालो, मी पुन्हा अन्नपूर्णा पर्वत चढायला जाईन, कारण त्याच अन्नपूर्णेने मला वाचवले असा माझा विश्वास आहे. जशी आई आपल्या बाळाचे रक्षण करते, त्याचप्रमाणे अन्नपूर्णाने बाळाला आपल्या कुशीत ठेवून परत पाठवले.
